Nghị định 42/2025/NĐ-CP quy định chức năng và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế

TÓM TẮT NGHỊ ĐỊNH 42/2025/NĐ-CP

Ngày 27/02/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 42/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế. Dưới đây là một số nội dung đáng chú ý:

1. Bộ Y tế là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; bà mẹ, trẻ em; dân số; phòng, chống tệ nạn xã hội (trừ nhiệm vụ cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy); bảo trợ xã hội; y, dược cổ truyền; dược, mỹ phẩm; an toàn thực phẩm; thiết bị y tế; bảo hiểm y tế và quản lý nhà nước các dịch vụ công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế.

2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ Y tế như sau:

- Trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hằng năm của Bộ Y tế đã được phê duyệt và các chương trình, dự án, đề án theo sự phân công của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ…

- Xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các quy định chuyên môn, các tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, định mức kinh tế - kỹ thuật về: Giám sát, phòng, chống các bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS, bệnh không lây nhiễm, bệnh nghề nghiệp, tai nạn thương tích;

- Xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các quy định về chuyên môn kỹ thuật, các tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, các định mức kinh tế - kỹ thuật, các tiêu chí chất lượng về: khám bệnh, chữa bệnh, cấp cứu ngoại viện, an toàn truyền máu, điều dưỡng, phục hồi chức năng, dược lâm sàng, dinh dưỡng lâm sàng, kiểm soát nhiễm khuẩn;…

3. Cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế bao gồm: Vụ Bảo hiểm y tế; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Pháp chế; Vụ Hợp tác quốc tế; Văn phòng bộ; Thanh tra bộ; Cục Quản lý Khám, chữa bệnh; Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền; Cục Quản lý Dược; Cục An toàn thực phẩm; Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế;…

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/3/2025. 

MỤC LỤC

Điều 1. Vị trí và chức năng

Điều 2. Nhiệm vụ và quyền hạn

Điều 3. Cơ cấu tổ chức

Điều 4. Hiệu lực thi hành

Điều 5. Trách nhiệm thi hành

80 Câu trắc nghiệm Nghị định 42/2025/NĐ-CP

quy định chức năng và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế

Câu 1: Theo Điều 1 của Nghị định 42/2025/NĐ-CP, Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực nào dưới đây?
A. Quản lý thị trường bất động sản
B. Cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy
C. Dược, mỹ phẩm và thiết bị y tế
D. Đào tạo giáo viên các cấp
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 1: "...thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực:... dược, mỹ phẩm; an toàn thực phẩm; thiết bị y tế; bảo hiểm y tế..."
Giải thích: Đáp án A và D thuộc lĩnh vực quản lý của bộ khác (Xây dựng, GD&ĐT). Đáp án B đã được loại trừ rõ ràng trong ngoặc đơn của Điều 1: "(trừ nhiệm vụ cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy)". Do đó, chỉ có đáp án C là chính xác.

Câu 2: Nghị định 42/2025/NĐ-CP được xây dựng dựa trên căn cứ pháp lý quan trọng nào?
A. Luật Tổ chức Chính phủ ngày 18 tháng 02 năm 2025
B. Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 2023
C. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013
D. Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023
Đáp án đúng: A
Căn cứ trích dẫn: Căn cứ Luật Tổ chức Chính phủ ngày 18 tháng 02 năm 2025;
Giải thích: Phần căn cứ ban hành nghị định luôn được đặt ở đầu văn bản. Mặc dù các luật khác như Luật Khám chữa bệnh cũng liên quan, nhưng căn cứ trực tiếp để Chính phủ ban hành nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ của một bộ chính là Luật Tổ chức Chính phủ.

Câu 3: Bộ Y tế là cơ quan như thế nào theo quy định tại Nghị định 42/2025/NĐ-CP?
A. Cơ quan thuộc Chính phủ
B. Cơ quan của Quốc hội
C. Cơ quan của Chính phủ
D. Cơ quan trực thuộc Ủy ban nhân dân tối cao
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 1: "Bộ Y tế là cơ quan của Chính phủ..."
Giải thích: Đây là câu hỏi cơ bản về vị thế pháp lý của một bộ. Các bộ là cơ quan của Chính phủ, chịu sự quản lý, chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Câu 4: Lĩnh vực nào sau đây KHÔNG thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế theo Điều 1 Nghị định 42/2025/NĐ-CP?
A. Phòng, chống tác hại của thuốc lá
B. Giám định pháp y tâm thần
C. Quản lý nhà nước về bưu chính, viễn thông
D. An toàn thực phẩm
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 1: "...thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực:... giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần;... phòng, chống tác hại của thuốc lá;... an toàn thực phẩm..."
Giải thích: Nghị định liệt kê nhiều lĩnh vực y tế chuyên ngành. Quản lý bưu chính, viễn thông là chức năng rõ ràng của Bộ Thông tin và Truyền thông, không thuộc Bộ Y tế.

Câu 5: Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 42/2025/NĐ-CP, Bộ Y tế quản lý nhà nước về lĩnh vực bảo trợ xã hội, ngoại trừ nội dung nào đã được loại trừ?
A. Trợ giúp xã hội khẩn cấp
B. Công tác người cao tuổi
C. Công tác người khuyết tật
D. Cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy
Đáp án đúng: D
Căn cứ trích dẫn: Điều 1: "...phòng, chống tệ nạn xã hội (trừ nhiệm vụ cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy); bảo trợ xã hội..."
Giải thích: Nghị định nêu rõ trong ngoặc đơn nhiệm vụ bị loại trừ khỏi chức năng quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn xã hội của Bộ Y tế. Nhiệm vụ cai nghiện ma túy được chuyển giao cho cơ quan khác.

Câu 6: Bộ Y tế có quyền trình Chính phủ những loại văn bản nào theo quy định tại khoản 1 Điều 2?
A. Dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội
B. Dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ
C. Dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
D. Tất cả các loại văn bản nêu trên
Đáp án đúng: D
Căn cứ trích dẫn: Điều 2.1: "Trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ..."
Giải thích: Câu hỏi tổng hợp kiểm tra việc nắm bắt đầy đủ các loại văn bản mà Bộ Y tế có trách nhiệm trình Chính phủ. Cả ba phương án A, B, C đều được liệt kê cụ thể trong khoản 1 Điều 2.

Câu 7: Theo khoản 3 Điều 2, Bộ Y tế có thẩm quyền ban hành loại văn bản nào sau đây để quản lý nhà nước trong lĩnh vực được phân công?
A. Luật và Nghị quyết của Quốc hội
B. Pháp lệnh và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
C. Thông tư, quyết định, chỉ thị
D. Nghị định của Chính phủ
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 2.3: "Ban hành thông tư, quyết định, chỉ thị và các văn bản khác về quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế."
Giải thích: Cần phân biệt rõ thẩm quyền ban hành văn bản giữa các cơ quan. Chính phủ ban hành Nghị định, Quốc hội ban hành Luật, còn Bộ trưởng ban hành Thông tư. Quy định tại khoản 3 Điều 2 khẳng định thẩm quyền ban hành Thông tư của Bộ Y tế.

Câu 8: Nghị định 42/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày nào?
A. Ngày 27 tháng 02 năm 2025
B. Ngày 01 tháng 3 năm 2025
C. Ngày 15 tháng 11 năm 2022
D. Ngày 18 tháng 02 năm 2025
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 4: "Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2025."
Giải thích: Đây là câu hỏi về hiệu lực thi hành của văn bản. Cần phân biệt ngày ký (27/02/2025) và ngày có hiệu lực (01/3/2025). Nghị định thường có hiệu lực sau một khoảng thời gian nhất định kể từ ngày ký để các cơ quan có thời gian chuẩn bị triển khai.

Câu 9: Nghị định nào của Chính phủ sẽ hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định 42/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành?
A. Nghị định số 95/2022/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2022
B. Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 01 năm 2018
C. Nghị định số 75/2017/NĐ-CP ngày 20 tháng 6 năm 2017
D. Nghị định số 102/2021/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2021
Đáp án đúng: A
Căn cứ trích dẫn: Điều 4: "Nghị định số 95/2022/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2022 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành."
Giải thích: Khi một văn bản mới được ban hành thay thế, văn bản cũ sẽ hết hiệu lực. Nghị định 42/2025/NĐ-CP được ban hành để thay thế Nghị định 95/2022/NĐ-CP trước đây về cùng một lĩnh vực.

Câu 10: Theo Điều 5, ai là người chịu trách nhiệm thi hành Nghị định 42/2025/NĐ-CP?
A. Bộ trưởng Bộ Y tế
B. Thủ tướng Chính phủ
C. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương
D. Chủ tịch nước
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 5: "Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này."
Giải thích: Nghị định của Chính phủ có hiệu lực trên phạm vi cả nước, do đó không chỉ riêng Bộ Y tế mà các bộ, ngành và địa phương đều có trách nhiệm tổ chức thi hành những nội dung liên quan đến lĩnh vực quản lý của mình.